Hoe zou u het vinden om mee te betalen aan het drugsgebruik van anderen? Hoe zou u het vinden om daar voor in de toekomst op zaterdag ook te moeten gaan werken?
Het begrip ”Preventieve Toegevoegde (PTW).
PTW is meer dan een beleidsinstrument om ongezonde consumptie terug te dringen.
De groeiende kosten van de gezondheidszorg in Nederland bedragen nu 14% van ons BNP. Deze kosten kunnen door een ongezonde levensstijl en de vergrijzing verder oplopen tot 22% in 2030. Bron: Zorgbalans 2008, RIVM; Achmea 2010. In arbeid vertaald, nu werken we 5,6 uur per week voor de zorg. In 2020 is dat opgelopen tot 8,8 uur en is er dus minder voor de rest. Of wij accepteren een neergaande spiraal in welvaart of wij moeten harder werken. Een toename in werkdruk gaat overigens wel gepaard met een hogere arbeidsuitval door arbeidsongeschiktheid en ziekte. Het moge duidelijk dat alles op alles gezet moet worden om aan deze negatieve spiraal van toenemende werkdruk en/of verarming te ontsnappen. We moeten dan ook de belangrijkste veroorzaker van de stijging van zorgkosten aanpakken: Onze levensstijl. 58.5% van de zorgkosten wordt nu al veroorzaakt door de 10 grootste lifestyle risico’s met roken op nummer 1 en hoge bloeddruk (o.a. te zout eten) op nr. 2 Bron: RIVM, PHSP 2006. De bijdrage van alle lifestyle risico’s aan de huidige kosten van de gezondheidszorg is dus beduidend groter dan 60%. Prof. Matthijsen (ErasmusMC) heeft zelfs recentelijk 80% genoemd.
De latere maatschappelijke schade van ongezonde diensten en producten is nu onvoldoende verwerkt in het prijskaartje om het aankoopgedrag van de consument te beïnvloeden. Dit artikel gaat in op het door de auteur geïntroduceerde idee van Preventieve Toegevoegde Waarde (PLW) als een doorberekende toeslag op producten en consumptiemiddelen naast de al bestaande BTW. Deze zogenaamde PTW toeslag is een maat voor de gemiddelde maatschappelijk gezondheidsschade per product of consumptie. Door de toeslag hoopt men consumptie te ontmoedigen = preventie. De PTW gaat daarbij in op de gezondheidsschade voor de gemiddelde consument. Naast de PTW zou overigens ook een MTW (Milieu Toegevoegde Waarde ) voor producten en diensten in deze wereld moeten worden ingevoerd. Voor voeding en genotsmiddelen heeft het RIVM bijvoorbeeld al in “Ons Eten Gemeten” uit 2006 de gezondheidsschade berekend. De gezondheidsschade van roken, de nr 1. lifestylerisico, komt op 350,000 DALY’s (Disability Adjusted Life Years) per jaar. De prijs van een DALY (verloren levensjaar) lijkt arbitrair, maar er is veel voor te zeggen om die te stellen aan maatschappelijk geaccepteerde kosten van levensverlenging. De Raad van Volksgezondheid en Zorg heeft die al in 2006 gesteld op 80,000 Euro per gewonnen jaar RVZ 2006. De jaarlijkse maatschappelijke schade van roken wordt dan 80,000 x 350,000 = 28 miljard Euro in Nederland. Zie ook noot 1
Alcohol:
Het RIVM komt voor alcohol op een verlies aan DALY’s op 80,000 voor NederlandOns Eten Gemeten, 2006 = 6.4 miljard Euro. Het Trimbosinstituur neemt ook ongelukken mee en kwam zelfs op 114390 DALY’s = 9.15 miljard euro. Voor het berekenen van het gemiddelde effect, verwaarloos ik het mogelijk positieve effect van 1 glas voor oudere matige drinkers. 1 glas (200 cc bier, 100 cc wijn) kan overigen al zeer schadelijk zijn voor zwangere gebruiksters. De Nederlander gebruikte in 2006 7.9 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking = 790 consumpties per jaar en we hebben nu 16.5 miljoen inwonersNationaal Kompas.nl. De latere maatschappelijke schade per jaar per gemiddelde inwoner is 388 (RIVM), 554 (Trimbos) Euro en dus 0.50 (RIVM) resp. 0.70 (Trimbos) Euro per consumptie.
De PTW-Waarde van een kratje bier
De consumptie van een krat van 24 bierflesjes van 300 cc geeft 17.70 (RIVM), 25 (Trimbos) Euro aan latere letselschade voor een gemiddelde Nederlander. Voor jongeren en de ongeboren vruchten is te verwachten dat de letselwaarde een veelvoud hoger zal zijn omdat de hersenen nog in ontwikkeling zijn. Andere sociale en economische negatieve effecten van alcoholgebruik (school, werk, relatie) zijn dan nog niet eens meegenomen. Zie ook noot 2
Zout:
Hoge bloeddruk is de nr.2 lifestylerisico en wordt medeveroorzaakt door een te hoge zoutconsumptieBron: RIVM, PHSP 2006. Men kan voor de PTW-van zout uitgaan van de grove schattingen in de media (Trouw 2500 doden door zout per jaar) maar er kwam een zeer betrouwbare Amerikaanse studie uit in de New England Journal of Medicine Bibbins et al, 2010. Hun getallen zijn vervolgens gecorrigeerd voor het verschil in bevolkingsomvang (306 miljoen Amerikanen tegenover 16,5 miljoen Nederlanders. Er werd nu uitgekomen op een gezondheidswinst van 10,352 – 20,700 QUALY’s (is vergelijkbaar met DALY’s) uit voor de Nederlandse bevolking bij een zoutreductie in ons dieet van 3 gram per dag. Daarnaast komen de bijkomende medische behandelkosten ook aanzienlijk lager te liggen. Even ervan uitgaande dat de kosten voor een QUALY identiek zijn aan een DALY (80,000 Euro per gewonnen levensjaar) RVZ 2006 ligt de nationale zoutschade tussen de 1.23 miljard – 2.67 miljard Euro schade per jaar. De gewenste zoutconsumptie voor volwassenen in de V.S. is 3.8 gram per dag voor de risicogroepen (= 69% van de populatie) en 5.8 gram per dag voor de rest (=31% van de volwassen populatie in de V.S.) is veel lager dan de gebruikelijke 6 gram Bibbins et al, 2010. Een gewogen gemiddelde levert dan een gemiddelde gewenste consumptie op van 4.4 gram per dag. De Nederlandse consumptie ligt tussen de 9 en 10 gram per dag en zou dus liefst met 5 gram per dag omlaag moeten.
De PTW-waarde voor een zoute rookworst van 275 gram
De PTW op basis van de 3 gram reductie uit de Amerikaanse studie zou 0.93 – 2.03 Euro per gram zout te veel zijn (bovenop de toelaatbare dagelijkse inname van gemiddeld 4.4 gram voor een volwassene). Voor een vrouw zou er gemiddeld dus maar 1 gram zout per 454 kcal voedsel (2000 kcal = haar dagelijkse inname) mogen zitten. Een rekenvoorbeeldje: 100 gram rookworst (320 kcal) bevat 2.2 gram. 1.5 gram zout boven op de 0.7 gram zout, die gemiddeld in 320 kcal aan voeding mag zitten. De PTW per 100 gram rookworst uit het rekenvoorbeeld zou dan 1.40 – 3.05 Euro mogen bedragen. Een rookworst in de winkel van 275 gram zou alleen voor het zout een TLW van 3.85 – 8.40 euro krijgen. Zie ook noot 3
Discussie
De Prevntieve Toegevoegde Waarde (PTW) legt de verantwoordelijkheid neer bij het individu, die daarmee meer baat heeft bij preventie. Bovenal maakt de PTW als een eenduidige en herkenbare gelabelde producttoeslag de consument beter bewust van zijn handelen. Het is immers meestal niet de onwil maar de onbekendheid die ten grondslag ligt aan het ongewenste consumptiegedrag. Als we nu al een PTW zouden hebben is het de verwachting dat de collectieve zorgkosten snel zullen dalen en de meeste werknemers jaarlijks 26 dagen minder kunnen werken bij gelijkblijvende welvaart. Of zoals Femke Halsema het zou noemen, ons Bruto Nationaal Geluk gaat omhoog bij gelijkblijvend BNP. De noodzaak van een full-time werkweek vervalt en men heeft meer vrije tijd voor ontplooiing en verbinding voor kinderen en ouders. De levensverwachting van de zwakkere bevolkingsgroepen zal toenemen en mensen zullen tot op hogere leeftijd part-time productief blijven waarmee ook een einde kan komen aan de verplichte pensionering.
Noot 1:Leven blijft moeilijk om in geld uit te drukken. 80,000 Euro maatschappelijke schade voor een jaar leeftijdsverkorting lijkt erg veel vanuit het huidige materialistische perspectief dat mensen alleen maar geld lijken te kosten vanaf hun 60ste. Stefan Askenase kon op zijn 83ste nog in Berlijn in 1984 een concertzaal vol met zijn vertolking van Chopin betoveren. Gepensioneerde PUM-mers verdienen met hun internationale missies nog gemiddeld 10,000 Euro per week voor bedrijfjes in de 3e Wereld. Ouderen leveren kinderopvang en mantelopvang. Jeanna Riley (78) geeft nog drie dagen in de week psychotherapie en helpt mensen op hun “Road less traveled” met haar gave om volledig te kunnen luisteren. Zelfs Alzheimer-patiënten en geestelijk gehandicapten kunnen diepe levenslessen in compassie en dankbaarheid aan hun omgeving geven. Het leven is waard om geleefd te worden
Noot 2: De PTW is niet bedoeld om al het ongezonde genot en drugs uit de wereld te bannen. Alcohol wordt niet verboden. Het gaat alleen om het doorbreken van het automatisme en het stoppen van de sluipmoord op onze maatschappij. Met mate hoeft niet te betekenen dat er in het weekend of als er iets te vieren valt niet wat gedronken zou kunnen worden. Gezelligheid kan echter ook heel goed zonder alcohol, neem kinderfeestjesen de alcoholvrije terrasjes in Blida (Algerije). Je kan ook nooit verhinderen dat iemand een trip maakt. Ieder had altijd al het geest verruimende nootmuskaat in zijn keukenkastje staan. Hoe kunnen wij er verstandig mee omgaan, dat is de hamvraag.
Noot 3: Naast de PTW zouden er ook bonuspunten voor gezonde aankopen en diensten verdiend kunnen worden, waarmee men gezond gedrag kan stimuleren en daarmee de kosten van onze gezondheidszorg nog verder naar beneden kan brengen. De financiële belangen om ongezond gedrag te ontmoedigen en gezond gedrag te stimuleren zijn enorm. Voor de 20 grootste wereldeconomieën pakweg 5000 miljard euro per jaar. Dan vallen de huidige problemen in de Eurozone in het niet.
Noot 4: Het terugdringen van ongezondheid met de PTW s nu in geld uitgedrukt. Geld blijft natuurlijk alleen een middel. Er had ook gekozen kunnen worden voor andere complementaire eenheden van welzijn of dienstverlening. Lori Andrews Ph.D. is onlangs op alternatieven van geld "Complementary currencies" gepromoveerd onder begeleiding van de Belgische grondlegger van de Euro. Of het minder meetbare Bruto Nationaal Geluk van Femke Halsema (Groen Links)
Dankbetuiging: Met dank aan Dr. Stephan Peters van het Voedingscentrum om mi j te stimuleren het concept TLW te publiceren. Met dank aan Niek Persoon voor kritisch proeflezen. Het RIVM en met name Prof. dr. Rolaf van Leeuwen en Prof. dr. Arie Havelaar worden bedankt omdat zij het toegevoegde letsel van voeding en genotsmiddelen hebben gemeten.
Referenties
Baal, P.H.M. van, R. Heijink R.T. Hoogenveen, J.J. Polder (2006) Zorgkosten van Ongezond gedrag. 2006 http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/270751015.pdf
Bibbins-Domingo, K., G.M. Chertow, P.G. Coxson, A. Moran, J.M. Lightwood, M.J. Pletcher & L. Goldman.2010. Projected effect of dietary salt reductions on future cardiovascular disease . The New England Joournal of Medicine 362:590-599.
Hoeymans N, Melse JM, Schoemaker CG (red.). Gezondheid en determinanten. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061006. Bilthoven: RIVM, 2010.
Ons Eten Gemeten. Gezonde voeding en veilig voedsel in Nederland 2006 RIVM-rapportnummer: 270555007 ISBN 90-313-4411-7
Raad van Volksgezondheid en zorg 2006 Zicht op zinnige en duurzame zorg.
RIVM PHSP 2006: Care for Health 2.2 Determinants for health
Trimbos-instituut. Nationale drugmonitor. Jaarbericht 2006. Utrecht: Trimbos-instituut, 2006c.http://www.kerftabak.nl/item.html&objID=763
Westert,G.P., M.J. van den Berg, X. Koolman, H. Verkleij. Zorgbalans 2008: De prestaties van de Nederlandse zorg. www.RIVM.nl/gezondheidszorgbalans. RIVM-rapportnummer: 260602003, ISBN: 978 90 313 5291 3