EINDE AAN DE ROOFECONOMIE

De sociale cohesie, die nodig was voor de heropbouw, na de 2e Wereldoorlog is verloren gegaan bij het toenemen van de materiële welvaart en het loslaten van oude normen en waarden. De financiële sector krijgt nu alle negatieve aandacht maar het gaat niet alleen om de fraude, de balletje-balletjespelen en de roofbonuscultuur uit deze wereld. Ieder lijkt uit te zijn op korte termijn voordeeltjes en eigen belang of is gewoon gemakzuchtig.

Er gaat een verbijsterende som van geld verloren in de marketing en consumptie van ongezonde en onnodige producten, waarbij de winst naar de niet duurzame bedrijven gaat en de enorme rekening uiteindelijk bij de maatschappij en de natuur terechtkomt. Hoe kan het dat men op zondagochtend om 11 uur ’s ochtends bij een James Bondfilm als ouder naar reclame van Bacardi moet kijken met het doel je dochter van 14  aan de drank te brengen. Hoe kan het dat de belangrijkste sportevenementen dankbaar worden gesponsord door merken zoals Lipton-Ice, Coca Cola en Pepsi. Hun producten veroorzaken obesitas, diabetes, cariës (en mogelijk osteoporose, gedragsstoornissen, ..) . Hoe kan het dat ouders kinderen geen grenzen meer stellen waardoor ze te laat naar bed gaan (dalende schoolprestaties, oorzaak van diabetes), te vroeg beginnen met drinken (schoolprestaties, hersenbeschadiging, vetzucht)  en sexuele relaties op jonge leeftijd (psychische schade, SOA’s, kanker) normaal wordt gevonden. Waarom gedragen we ons als apen en willen we de grootste milieuvervuilende auto en voelen we ons te goed om afval op te rapen.

De huidige kredietcrisis is helaas het topje van de ijsberg.  Zie ook de groeiende bijdrage van andere artikelen op deze website. De samenleving heeft behoefte aan duurzaamheid en de naleving van redelijke omgangsvormen. Wat u zelf niet wilt dat u wordt aangedaan, doe dat ook een ander niet. In dit eerste stuk zal ik me focussen op de oplossing van de kredietcrisis omdat dit ook rust zal verschaffen om de volgende stappen te zetten

Oorzaak kredietcrisis: Geldspeculatie en de Media

Aandelen

Geldspeculatie destabiliseert de samenleving zoals de kredietcrisis maar ook de Internethype begin jaren 2000 of de tulpenmanie uit de Gouden Eeuw .aantoont.  Er is te veel geld in de samenleving. Mensen en pensioenfondsen moeten sparen/beleggen voor de oude dag. Er is meer aanbod van geld (werkende mensen) dan vraag (gepensioneerden) om in de reële economie te investeren. Het wordt dan ook verleidelijk  gemaakt om in aandelenkoersen of afgeleide producten te beleggen. Zij gaan op de lange termijn zogenaamd altijd omhoog. Men vergeet dat er  twee zelf koers opdrijvende mechanismen.zijn. Opkomende bedrijven verdrijven de krimpende bedrijven uit de indices (bijv. het AEX-aandelenmandje) waardoor indices een te rooskleurig beeld bieden van de gemiddelde koersontwikkeling. Daarnaast is er geld te veel (meer werkende dan rentenierende mensen) dat ergens naar toe moet en het hoogste rendement wil en het beleggen in aandelen verwordt zo tot het meedoen in een piramidespel. Zie de Internet-bubble uit begin 21ste eeuw. Nu de vergrijzing toeneemt en de koersen gedaald zijn komt het punt echter snel dichterbij dat er netto geld de markt zal verlaten met een vrije koersval tot gevolg. Daarnaast krijgen we de oplopende maatschappelijke rekening van het roofkapitalisme gepresenteerd, waardoor steeds minder geld overblijft voor beleggen.

Beurzen zijn er niet voor de consumenten. Consumenten zijn de prooien. Zij verliezen vooral geld aan provisies en koersmanipulaties (door Ken Lay, Enron, van der Hoeven (AH), etc. ) en misleidende informatie uit de media en van de zogenaamde analisten. Het is onbegrijpelijk hoeveel nieuwswaarde de dagelijkse schommelingen van de beurskoersen hebben.  Een Amerikaanse professor (Prof. M. Peleg, Amherst, Ma) heeft aangetoond dat deze schommelingen random, puur toeval zijn. De een dag heb je drie goede nieuwtjes en de andere dag twee slechte. Als je de ene dag 3 keer vaker rood draait in het casino is toch ook geen nieuws. Het beleggen is verworden tot gokken (day trading, opties) waar de media zich dan ook nog opstorten en door negatieve publiciteit bedrijven zoals Fortis de nek omdraaien. Een gorilla heeft al eens de index verslagen omdat hij niet i.t.t. beleggers beïnvloed wordt door deze media. Prof. Peleg heeft zelfs uitgerekend dat een grote koersuitslag zoals op Zwarte Maandag nog steeds door random fluctuatie verklaard kon worden

Beleggers en pensioenfondsen daar boven op kunnen ook geld verliezen vaak aan het (perverse) beloningssysteem met bench-marks voor vermogensbeheerders. Sommige vermogensbeheerders verdienen altijd, als zij maar met een van hun 10 fondsen winst maken. Zij verdienen namelijk geld op de randomfluctuaties (een kansspel) van de  koersen van hun fondsen. Voor hun vaak een roulette zonder nieten, en ze ontvangen namelijk bij winst van hun klant een soort kansspelbelasting van 20% op de koerswinst. Zij verliezen namelijk niets bij verlies en krijgen 20% van de vermogenswinst van elk fonds, ook als het nettoresultaat van al hun fondsen negatief is. Bij roulette houdt de bank maar een kleine 3%. Te begrijpen dat criminelen daar liever hun zwarte geld willen en mogen (van de staat) gaan witwassen.

Aanpak aandelenspeculatie

Het dagelijks beleggen in aandelen is gokken op random fluctuaties en valt dus onder de wet op kansspelen en kan dus direct juridisch worden gestopt. Daarnaast wordt de gewone belegger gemanipuleerd door informatie van analisten en uit de media. Het zou veel beter zijn de handel in aandelen te beperken tot een periode van bijvoorbeeld een week na het uitkomen van betrouwbare transparante kwartaalcijfers. Men kan de publicatie van deze kwartaalcijfers spreiden. Week 1 de voedingsindustrie, week 2 de petrochemische industrie, etc.

Een alternatief voor aandelenkoersen zou  de koppeling kunnen zijn aan een voortschrijdend gemiddelde dividend over drie jaar. De prijs van een aandeel  wordt dan ± 20 x de dividenduitkering.  Na uitkomst van een kwartaalcijfer kan er een week gehandeld worden tegen de nieuwe prijzen. Verkoop van aandelen kan pas drie maanden na aankoop. Een bedrijf kan eenvoudig nieuwe aandelen uitgeven, mits het dividend en dus de prijs van de oude aandelen gegarandeerd worden. Risicokapitaal voor starters zou van nationale en particuliere investeringsbanken kunnen worden gekregen. Er gaat nu al veel overheidssubsidie naar nieuwe initiatieven en starters. Dat kan dan via hetzelfde loket.

Inflatie

Inflatie wordt gezien als een feit, evenzo de automatische inflatiecorrectie. Schommelingen in grondstofprijzen worden meestal veroorzaakt door tijdelijke seizoensschaarste  en hoeven niet direct permanent in prijzen en lonen verwerkt worden. De geldhoeveelheid in een land hoeft dan ook niet te groeien. Als de gemiddelde prijsontwikkeling/inflatie nul is en de vermogensbelasting nul is, blijven de lonen constant behoudens promoties en periodieken en hoef je alleen een constante kleine vergoeding te krijgen op je spaarrekening.

Het kabelbedrijf REKAM (Gouda en omgeving) rekent geen inflatie door aan zijn klanten, en heeft in 20 jaar nog nooit de tarieven verhoogd. Tegenvallers worden opgevangen met efficiëntieverbetering of tijdelijk wat luxe uit een service of zorgpakket te snijden. Het tarief van de REKAM is nu 40% van de concurrentie (UPC, Casema) met minder klachten.

Niet elke prijsstijging is controleerbaar. Geen automatische prijscompensatie in de lonen maakt dat de prijzen ook niet meer zullen stijgen, tenzij een product schaars wordt. Netto zal de prijsstijging nul worden.

Rente

Een schommelende rente brengt veel onzekerheid voor zowel bedrijven als particulieren. Er kan meteen rust in de kredietcrisis worden gebracht, als de inflatiecomponent van de rente is verdwenen. Er dreigen dan geen directe faillissementen. Er moeten dan natuurlijk wel redelijke administratiekosten/constante rente  over schulden worden betaald en bovendien reële afspraken over betalingstermijnen worden gemaakt. De hoogte van de administratiekosten zullen afhankelijk zijn van het risico van de lening (zie ook het triple A systeem in het bedrijfsleven of hogere rente van tophypotheken). De risicopremie zou ook in een soort garantiefonds kunnen worden gestort net zoals in de reiswereld. De fiscale aftrekbaarheid van de hypotheekrente vervalt wat bijvoorbeeld ook islamitische halal hypotheken mogelijk maakt.

Salarissen en bonussen

Salarissen horen redelijk te zijn. Mensen, ook de niet-werkenden hebben recht op een gegarandeerd basisinkomen zodat de huidige bureaucratische en ondoorzichtige lappendeken van uitkeringen en aanvullingen komt te vervallen. Het maximale salaris in de publieke sector zou ongeveer 5- 10 x het basisinkomen in een land mogen zijn. Salarissen in de particuliere sector zijn niet gebonden aan een maximum maar excessieve beloningen en bonussen kunnen ook achteraf wegbelast worden. Bonussen voor individuen of teams worden alleen uitgekeerd voor duurzame doelen zoals milieuwinst, kwaliteitsverbetering, innovatie en klantgerichtheid. Het zijn bijzondere verrichtingen, die niet binnen de reguliere functie passen en het gewone werk overstijgen. Bonussen zouden niet alleen cash-awards maar ook immaterieel  kunnen zijn. Met het basisinkomen komen ook de AOW en andere collectieve sociale uitkeringen te vervallen. Door de gedaalde werkdruk kunnen mensen zelf veel langer op vrijwillige basis doorwerken en worden ze minder snel arbeidsongeschikt.

Soort geld

Met een gemiddelde inflatie van 0% zijn er ook geen verschillen in inflatie tussen landen en kan men overschakelen op een valuta. De toelaatbare hoeveelheid geld in een land zou in verhouding tot het eigen Bruto Nationaal Product en zijn aandeel in de wereldeconomie moeten zijn. Hier zou een rol liggen voor een “Wereldbank”. Een eerste stap naar stabilisatie zou al de koppeling van de euro, dollar en yen zijn.  Mijn voorkeur voor een wereldmunt zou uiteindelijk niet de dollar of de euro zijn maar voor de valuta uit het verleden met het mooiste geld, de gulden met fantastisch mooie bankbiljetten. Ontwikkelingslanden zouden geleidelijk extra geld kunnen ontvangen als herstelcompensatie voor de eeuwenlange plundering door vooral Westerse mogendheden en multinationals. Het is nu ook wrang dat ontwikkelingslanden dokters en verplegend personeel opleiden voor het Westen.

n de toekomst zou overgeschakeld kunnen worden naar de invoering van een smart card met een bestedingslimiet om mensen tegen zichzelf te beschermen. Deze kaart kan men ook combineren met meer functies.

De afhankelijkheid van geld kan ook verminderd worden door betaling met "complementary currencies". Dit kan ook de grijze werkgelegenheid stimuleren. Dit is van enorme betekenis voor de dienstensector omdat nu dienstbaarheid vaak dubbel belast wordt. In Japan verricht men zo al wederkerige manteldiensten voor ouderen. In Nederland zouden allerlei diensten in natura weer betaalbaar worden als de overheid er niet met een dubbele belastingheffing tussen zou zitten. Herstel- en onderhoudwerkzaamheden essentieel binnen een duurzame samenleving kunnen weer plaatsvinden.

Schulden

Wat is er mis met spaarzaamheid. Kinderen horen hun geld op de bank te zetten i.p.v. te moeten werken om hun mobieltje te betalen. Volwassenen raken verstrikt aan consumptie- krediet en credit-cards met hun woekerrentes. Wat is er mis mee om te sparen zodat je het contant kan kopen. Voor een huis zal je een hypotheek moeten afsluiten, maar voor al het anderen, dat kan meestal rustig wachten, tenzij je krediet voor de start van een eigen bedrijf nodig hebt. Overconsumptie gestimuleerd door kredietverschaffers is ook nog slecht voor het milieu. Lenen kost daarnaast altijd meer dan eerst sparen en dan kopen.

De schulden van ontwikkelingslanden zouden verrekend kunnen worden met de herstelbetalingen van de rijke landen.

MENS IS KONING

De klant of mens moet weer koning worden. Het kan toch niet zijn dat trouwe spaarders zonder vooraankondiging lagere rentes bij banken krijgen dan nieuwkomers. Of verzekeraars dalende schades niet doorgeven  aan hun klanten. Burgers bij klachten tegen de overheid in ondoorzichtige procedures verstrikt raken of zelfs tegen door het OM gedekte fraude aanlopen. Goedkope slagers met goedkeuring van de VWA vlees met water mogen oppompen. De voedingsindustrie van de reclamecodecommissie misleidende informatie op de verpakking mag zetten of in campagnes mag gebruiken. Jarenlange belastingbetaling niet eens garandeert dat je voldoende eten en drinken in  een zorginstelling krijgt. De brandveiligheid  tot in het absurde wordt nageleefd terwijl gevangen asielzoekers wel mogen cremeren. Onschuldige kinderen geen professionele hulp krijgen maar worden opgesloten.Professoren door de farmaceutische industrie worden betaald om onnodige psychofarmaca met gevaarlijke bijwerkingen voor kinderen en vvolwassenen te promoten.

Behandel iedere klant, consument, mens en kind als koning en heb respect voor de omgeving. Het is nog niet te laat. De Zondvloed  door ons harteloos roofkapitalisme komt er aan maar kan binnen 10 jaar gekeerd worden. Lees Lester R. Brown toekomstscenario Plan B 4.0 Saving the world by mobilizing civilization.